واژه نامه پرتو ایکس شماره 2
واژه نامهی پرتو ایکس ۳. دز مؤثر (Effective Dose) دز مؤثر چیست؟ دز مؤثر (Effective Dose) معیاری برای سنجش میزان تأثیر زیستی پرتو ایکس بر کل بدن انسان است. این کمیت نشان میدهد تابشی که فرد دریافت کرده، از نظر خطرات احتمالی مانند سرطان یا آسیبهای بلندمدت، چه اهمیتی دارد. از آنجا که اندامهای مختلف […]
پراکندگی ریلی (Rayleigh Scattering) چیست؟ نقش آن در کیفیت تصاویر پرتو ایکس
پراکندگی ریلی (Rayleigh Scattering) چیست؟ نقش آن در کیفیت تصاویر پرتو ایکس در دنیای فیزیک پرتو ایکس، برهمکنش فوتون با ماده تعیینکننده کیفیت تصویر خروجی و دقت تشخیص است. یکی از این فرایندهای بنیادی، پراکندگی ریلی (Rayleigh Scattering) نام دارد که با نامهای «پراکندگی کلاسیک» یا «پراکندگی منسجم» (Coherent Scattering) نیز شناخته میشود. در این […]
واژه نامه پرتو ایکس شماره 1
واژهنامهی پرتو ایکس ۱. لامپ پرتو ایکس (X-ray Tube) لامپ پرتو ایکس چیست؟ لامپ پرتو ایکس (X-ray Tube) قطعهای است که وظیفهی تولید پرتو ایکس را بر عهده دارد و بهعنوان مهمترین بخش در اغلب سامانههای تصویربرداری و بازرسی با پرتو ایکس شناخته میشود. از دستگاههای پزشکی گرفته تا سامانههای بازرسی قابل حمل، تجهیزات صنعتی […]
تولید زوج (Pair Production): تولد ماده از انرژی!
تولید زوج (Pair Production)؛ وقتی انرژی به ماده تبدیل میشود اگر یک فوتون بسیار پرانرژی با انرژی بیش از ۱.۰۲۲ مگاالکترونولت (MeV) از نزدیکی هسته یک اتم عبور کند، ممکن است یکی از شگفتانگیزترین برهمکنشهای فیزیک رخ دهد؛ پدیدهای که به آن تولید زوج (Pair Production) گفته میشود. در این فرآیند، انرژی فوتون به اندازهای […]
پرتو ایکس ترسناک است یا ایمن؟ بررسی ایمنی سامانه های پرتو ایکس صنعتی و فرودگاهی
پرتو ایکس همیشه خطرناک نیست. در این نوشته با مثالهای ساده، میزان پرتوگیری روزمره، قانون فاصله، اصل ALARA و ایمنی سامانه های پرتو ایکس صنعتی و فرودگاهی را بررسی میکنیم. پرتو ایکس؛ ترسناک یا ایمن؟ وقتی نام پرتو ایکس شنیده میشود، بسیاری از افراد ناخودآگاه به خطر، آسیبهای بدنی یا مواجهه با اشعه فکر میکنند. […]
معرفی و کاربرد های نرم افزار دناکس
مغز هوشمند شما در رادیوگرافی در رادیوگرافی دیجیتال، علاوه بر ساختار سخت افزاری دستگاه ها نرم افزار ها نیز نقش مهمی را ایفا میکنند. DenaX در همین نقطه وارد عمل میشود؛ نرمافزاری که فاصلهی میان تصویربرداری و تصمیمگیری فنی را به حداقل میرساند. برخلاف روشهای فیلمی که به فرآیندهای زمانبر ظهور و ثبوت شیمیایی وابستهاند […]
پراکندگی کامپتون
پراکندگی کامپتون نوعی برهمکنش غیرالاستیک بین فوتون پرانرژی (مثل پرتو ایکس یا گاما) و الکترونهای آزاد یا کمپیوند است. در این فرآیند، فوتون بخشی از انرژی خود را به الکترون منتقل میکند و با انرژی کمتر در زاویهای به نام θ پراکنده میشود. در نتیجه، یک الکترون پرانرژی کامپتون از ماده آزاد میشود. اساس اصل […]
اثر فوتوالکتریک چیست؟
تصور کنید یک فوتون پرتو ایکس با انرژی بالا، شبیه یک پیک موتوری که بستهای را با دقت تمام تحویل میدهد، تمام انرژی خودش رو به یکی از الکترونهای اتم (اغلب از لایههای خیلی نزدیک به هسته، مثل لایه K) میسپرد. این الکترون، که حالا انرژی فوقالعادهای پیدا کرده است، مثل دونده ای که خط […]
اشعه ایکس از کجا می آید؟
در سال ۱۸۹۵، فیزیکدان آلمانی ویلهلم کنراد رونتگن هنگام آزمایش روی لولههای کاتدی، متوجه نوعی تابش ناشناخته شد که میتوانست از مواد عبور کند و روی صفحه فلورسنت اثر بگذارد. او این پرتو ناشناخته را «X» نامید؛ نمادی برای چیزی که هنوز ماهیت آن مشخص نبود. چند هفته بعد، رونتگن نخستین تصویر رادیوگرافی تاریخ را […]